የዕውቀት ሽግግር (የአከርካሪ አጥንት ጤናን መጠበቅ)

---

የአከርካሪ አጥንት ጤናን መጠበቅ፦ ለጤናማ ሕይወት ትክክለኛ የሰውነት አቋም ያለው ሚና

የዕውቀት ሀብት ባለቤት፦ መ/ርት ሰብለ ወ/ኪዳን

የሥራ ክፍል፦ የስፖርት ትምህርት ክፍል

የቀረበበት ጊዜ፦ ሰኞ ጠዋት

ተቋም፦ ንጋት ኮከብ ቅድመ አንደኛ፣ አንደኛና መካከለኛ ደረጃ ትምህርት ቤት

በንጋት ኮከብ ቅድመ አንደኛ፣ አንደኛና መካከለኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የሚካሄደው የዕውቀት ሽግግር መርሃ ግብር አካል በመሆን፣ የስፖርት ትምህርት ክፍል የዕውቀት ሀብት ባለቤት የሆኑት መ/ርት ሰብለ ወ/ኪዳን፣ በአከርካሪ አጥንት ጤና እና ትክክለኛ የሰውነት አቋም ለአጠቃላይ የሰውነት ጤና ስላላቸው ጠቀሜታ ጠቃሚ የግንዛቤ ማስጨበጫ ትምህርት ኣቅርባለች።

የዕውቀት ሽግግሩ በሰኞ ጠዋት የቀረበ ሲሆን፣ ዓላማውም የትምህርት ቤቱን ማኅበረሰብ ስለ አከርካሪ አጥንት ጤና፣ ስለ ትክክለኛ የመቀመጥና የመቆም አቋም፣ እንዲሁም የጀርባ፣ የአንገትና የትከሻ ሕመሞችን ለመከላከል ስለሚያስፈልጉ የዕለት ተዕለት ልምዶች ግንዛቤ ማሳደግ ነው።

አከርካሪ አጥንት ምንድን ነው? ለሰውነታችንስ ምን ጥቅም አለው?

አከርካሪ አጥንት ከጭንቅላት በታች ጀምሮ እስከ ዳሌ ድረስ የሚዘረጋ የሰውነታችን ዋና የድጋፍ መዋቅር ነው። ሰውነታችን ቀጥ ብሎ እንዲቆም፣ እንዲቀመጥ፣ እንዲታጠፍና በተለያዩ አቅጣጫዎች እንዲንቀሳቀስ ይረዳል። በተጨማሪም፣ በአከርካሪ አጥንት ውስጥ የሚገኘውን አከርካሪ ገመድ (Spinal Cord) ይከላከላል። ይህ የነርቭ ሥርዓታችን አስፈላጊ ክፍል ከአንጎል ጋር በመተባበር በሰውነታችን ውስጥ የሚከናወኑ ብዙ ተግባራትን ያስተባብራል።

አከርካሪ አጥንት ፍጹም ቀጥ ያለ ሳይሆን፣ ለሰውነት ሚዛን እና ለእንቅስቃሴ አስፈላጊ የሆኑ ተፈጥሯዊ መታጠፊያዎች (Natural Curves) አሉት። እነዚህ መታጠፊያዎች የሰውነትን ክብደት በተመጣጣኝ ሁኔታ እንዲሸከምና በእንቅስቃሴ ጊዜ የሚፈጠርን ጫና እንዲቀንስ ይረዳሉ።

ትክክለኛ የሰውነት አቋም (Good Posture) ለምን አስፈላጊ ነው?

ትክክለኛ የሰውነት አቋም ማለት ስንቆም፣ ስንቀመጥ፣ ስንራመድ ወይም ስንሠራ ሰውነታችንን በተመጣጣኝ እና ለጡንቻዎችና ለመገጣጠሚያዎች አላስፈላጊ ጫና በማያስከትል መንገድ መያዝ ማለት ነው። ትክክለኛ አቋም ማለት ሰውነትን በግድ በጥብቅ ቀጥ አድርጎ መያዝ ሳይሆን፣ የተፈጥሮ አቋሙን ጠብቆ በምቾት መንቀሳቀስ ነው።

ትክክለኛ አቋም የሚከተሉት ጥቅሞች አሉት፦

1. የጀርባ፣ የአንገትና የትከሻ ሕመምን ለመቀነስ ይረዳል። ለረጅም ጊዜ ጎንበስ ብሎ መቀመጥ ወይም አንገትን ወደ ፊት በማጎንበስ ስልክና ኮምፒውተር መጠቀም በጡንቻዎችና በመገጣጠሚያዎች ላይ ጫና ሊፈጥር ይችላል። ምቹ አቋም መያዝና አቋምን አልፎ አልፎ መቀየር ይህንን ጫና ለመቀነስ ይረዳል።

2. የጡንቻና የመገጣጠሚያ ጤናን ይደግፋል። ሰውነት በተመጣጣኝ አቋም ሲሆን፣ ጡንቻዎችና መገጣጠሚያዎች ሥራቸውን በተሻለ ሁኔታ እንዲያከናውኑ ይረዳል። ይህም በዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎች ወቅት የሚፈጠርን ድካምና ምቾት ማጣት ሊቀንስ ይችላል።

3. የመተንፈስ ምቾትን ይደግፋል። በጣም ጎንበስ ብሎ መቀመጥ የደረትን እንቅስቃሴ ሊገድብ ይችላል። በተመጣጣኝ አቋም መቀመጥ ደረት በምቾት እንዲንቀሳቀስና መተንፈስ እንዲቀልል ይረዳል።

4. የሰውነት ሚዛንንና እንቅስቃሴን ያሻሽላል። በተመጣጣኝ አቋም መቆምና መራመድ የሰውነትን ሚዛን ለመጠበቅ እና እንቅስቃሴዎችን በቀላሉ ለማከናወን ይረዳል።

5. የዕለት ተዕለት ሥራን ምቹ ያደርጋል። በክፍል ውስጥ ማስተማር፣ መጻፍ፣ ማንበብ፣ ኮምፒውተር መጠቀምና ሌሎች ተግባራትን ስናከናውን ተስማሚ የሰውነት አቋም መያዝ ድካምንና የጡንቻ መጨናነቅን ለመቀነስ ይረዳል።

ትክክለኛ የመቀመጥና የመቆም መንገዶች

የአከርካሪ አጥንት ጤናን ለመጠበቅ በተለይ ለተማሪዎችና ለመምህራን የሚከተሉት ልምዶች ጠቃሚ ናቸው፦

- በትክክል መቀመጥ፦ ጀርባን በወንበር ድጋፍ ላይ በምቾት ማሳረፍ፣ ትከሻዎችን ዘና ማድረግ፣ እግሮችን መሬት ላይ ማሳረፍና መጽሐፍን ወይም ስክሪንን በምቹ የእይታ ደረጃ ማስቀመጥ።

- በትክክል መቆም፦ እግሮችን በተመጣጣኝ ርቀት ማቆም፣ ክብደትን በሁለቱም እግሮች ላይ ማከፋፈል፣ ትከሻዎችን ዘና ማድረግና ጭንቅላትን ከሰውነት ጋር በተመጣጣኝ አቋም መያዝ።

- በትክክል መራመድ፦ ጭንቅላትን ወደ ፊት በጣም ሳያጎነብሱ፣ ትከሻዎችን ዘና አድርጎ በተፈጥሯዊ እርምጃ መራመድ።

- አቋምን መቀያየር፦ ለረጅም ጊዜ በአንድ አቋም ከመቆየት ይልቅ አልፎ አልፎ መነሳት፣ መዘርጋትና ትንሽ መንቀሳቀስ።

- ከባድ ዕቃዎችን በጥንቃቄ ማንሳት፦ ዕቃን በሚያነሱበት ጊዜ በወገብ ብቻ ከመጎንበስ ይልቅ ጉልበቶችን በማጠፍ፣ ዕቃውን ወደ ሰውነት በማቅረብና በእግር ጡንቻዎች ኃይል በመጠቀም ማንሳት።

የስፖርትና የአካል ብቃት ሚና

 

መደበኛ የአካል እንቅስቃሴ የአከርካሪ አጥንትን የሚደግፉ የጀርባ፣ የሆድና የዳሌ አካባቢ ጡንቻዎችን ለማጠናከር ይረዳል። በተጨማሪም የሰውነት ተጣጣፊነትን፣ ሚዛንንና የእንቅስቃሴ ቅልጥፍናን ያሻሽላል።

በእግር መራመድ፣ በተስማሚ ሁኔታ መዘርጋት፣ በአጥንትና በጡንቻ ጥንካሬ ላይ የሚያተኩሩ ቀላል ልምምዶችን ማድረግ ጠቃሚ ነው። እንቅስቃሴዎች ከዕድሜ፣ ከአካል ብቃትና ከጤና ሁኔታ ጋር የሚስማሙ መሆን አለባቸው። በስፖርት ወቅት ትክክለኛ የእንቅስቃሴ ዘዴን መጠቀምም አስፈላጊ ነው።

የአከርካሪ ጤናን ለመጠበቅ ልንከተላቸው የሚገቡ ልምዶች

የአከርካሪ ጤና በአንድ ጊዜ ትክክለኛ አቋም በመያዝ ብቻ የሚጠበቅ አይደለም። በየዕለቱ የምንከተላቸው ልምዶችም ወሳኝ ሚና አላቸው።

- በቂ እንቅልፍ መውሰድና ምቹ የመኝታ አቋም መምረጥ።

- የትምህርት ቦርሳን በሁለቱም ትከሻዎች ላይ በተመጣጣኝ ሁኔታ መሸከም።

- ከመጠን በላይ ከባድ የሆኑ ዕቃዎችን ከመሸከም መቆጠብ።

- ረጅም ጊዜ በስልክ፣ በኮምፒውተር ወይም በዴስክ ፊት ሲቆዩ አቋምን መቀየርና እንቅስቃሴ ማድረግ።

- የሰውነትን ጥንካሬ የሚደግፍ ተመጣጣኝ ምግብ መመገብና መደበኛ እንቅስቃሴን የዕለት ተዕለት ልምድ ማድረግ።

በተጨማሪም፣ የጀርባ ሕመም የማይቋረጥ ከሆነ፣ ከባድ ከሆነ ወይም ከመደንዘዝ፣ ከድክመት ወይም ከሌሎች አሳሳቢ ምልክቶች ጋር ከተያያዘ፣ የጤና ባለሙያን ማማከር ያስፈልጋል።

ለተማሪዎችና ለመምህራን የተላለፈ ቁልፍ መልዕክት

በትምህርት ቤት አካባቢ ተማሪዎች ብዙ ጊዜ በዴስክ ላይ ተቀምጠው ያነባሉ፣ ይጽፋሉ፣ ይሳሉ። መምህራንም በማስተማር፣ በመጻፍና በሌሎች የሥራ ተግባራት ላይ ረጅም ጊዜ ያሳልፋሉ። ስለዚህ በተስማሚ አቋም መቀመጥ፣ የሥራ ቦታን ለሰውነት ተስማሚ ማድረግና በመደበኛነት እንቅስቃሴ ማድረግ ለሁሉም ወሳኝ ነው።

ትክክለኛ አቋምን ከልጅነት ጀምሮ መለማመድ ለጤናማ እንቅስቃሴ፣ ለአካል ብቃትና ለምቹ የዕለት ተዕለት ኑሮ ጥሩ መሠረት ይሆናል። ሆኖም አንድ አቋም ለረጅም ጊዜ በግድ መያዝ ሳይሆን፣ በተመጣጣኝ ሁኔታ መቀመጥ፣ መቆምና አቋምን መቀያየር የበለጠ ጠቃሚ ነው።

ማጠቃለያ

የአከርካሪ አጥንት ጤናን መጠበቅ ለአጠቃላይ የሰውነት ጤና እና ለንቁ ኑሮ አስፈላጊ ነው። ተስማሚ የሰውነት አቋም፣ መደበኛ የአካል እንቅስቃሴ፣ ትክክለኛ የዕቃ አያያዝና ጤናማ የዕለት ተዕለት ልምዶች የአከርካሪ አጥንትን ጤና ለመደገፍ ያግዛሉ።

የንጋት ኮከብ ትምህርት ቤት ለዕውቀት ሽግግር መርሃ ግብሩ አበርክተው እውቀትን ለማካፈል የተሳተፉትን መ/ርት ሰብለ ወ/ኪዳን ከስፖርት ትምህርት ክፍል ከልብ እያመሰገነ፣ የዕውቀት ሽግግር መርሃ ግብሩ በመምህራንና በትምህርት ቤቱ ማኅበረሰብ መካከል የልምድ ልውውጥን፣ የሙያ እድገትንና የጋራ የመማር ባህልን ለማጠናከር ያለውን ሚና ያረጋግጣል።

.